Opdrachtgever: Dhr. Rick W. Woertman
Programma: Espressobar in een voormalig meterhuisje op het Westergasfabriekterrein te Amsterdam
Projectteam: Ramin Visch, Femke Poppinga, Tobias Cassel
Fase: gerealiseerd 2005
Omvang: 76 m²
Bijzonderheden: publicatie in de Architect mei 2006

Groot Gebaar
(Tekst: Liesbeth Melis/de Architect mei 2006)

Interieurarchitect Ramin Visch is een oude bekende op het terrein van de voormalige Westergasfabriek in Amsterdam. Hij maakte het eerste interieur vanbioscoop Het Ketelhuis en neemt deze zomer de verbouwing daarvan onder handen. De eigenaar van de bioscoop, Rick Woertman, klopte ook voor zijn nieuwe espressobar aan bij Visch. Deze liet de oorspronkelijke architectuur van hetmonumentale Westelijk Meterhuis intact en plaatste een sculpturale doos los in de ruimte, die het hele programma van eisen in zich heeft.

In de interieurarchitectuur zijn grofweg twee typen ontwerpers te onderscheiden. De ene richt zich op verleiding, het ensceneren van een decor en het neerzetten van een bepaalde sfeer. Daarvoor zijn alle middelen geheiligd. Het andere type maakt een interieur dat moeilijk als zodanig herkenbaaris, omdat het ontwerp zich dienstbaar opstelt aan de architectonische ruimte en zich inspant om de kwaliteit en de ervaring daarvan zo optimaal mogelijk te maken. Ramin Visch, opgeleid aan de Rietveld academie in Amsterdam, neemt een positie in tussen deze beide opvattingen. Hij is een sterk architectonisch georiënteerde interieurontwerper en zal zich nooit verliezen in stilistische middelen, die de gebruiker moeten verleiden en bedwelmen. In plaats daarvan richt hij zijn aandacht op het bewaren en respecteren van de architectonische kwaliteit.
Op het terrein van de voormalige Westergasfabriek in Amsterdam West is Visch bezig met twee opdrachten. In beide gevallen gaat het om het verbouwen van een negentien-de-eeuws industrieel pand dat een nieuwe bestemming heeft gekregen: het voormalige Ketelhuis als bioscoop en het Westelijk Meterhuis als espressobar. Beide gebouwen zijn rijksmonument. De espressobar, genaamd Espressofabriek,is inmiddels opgeleverd.
De twee verbouwingen laten dezelfde aanpak zien. Een nieuw volume, waarin het hoofdprogramma is ondergebracht,is als een soort sculpturale doos in de bestaande ruimte geschoven. Deze is nadrukkelijk los gehouden van de bestaande architectuur en onderscheidt zich hiervan qua architectonische middelen. De authentieke industriële architectuur met zijn specifieke constructie is geheel intact gelaten en blijft voor de volle honderd procent waarneembaar.
In beide voorbeelden is een zwaar programma in het volume ondergebracht. De Espressofabriek bijvoorbeeld bevat slechts 52 vierkante meter vloeroppervlak. In de doos zijn toiletten, bar, opslag en een trap naar het dak ondergebracht. Dit dak biedt ruimte aan tafeltjes en stoelen. Doordat de ruimte van het Meterhuis relatief hoog is, was het mogelijk een verdieping te maken.
Visch plaatste de doos in de lengterichting van het gebouw. Achter de bar ligt de opslagruimte, aan de kopse zijde van de bar is toegang tot de toiletten. Direct naast de ingang leidteen trap naar de zit gelegenheid boven. Aan de langszijde zijn evenals boven de bar tafels en stoelen gegroepeerd. De materialen van de doos, vlakken met schoolbordverf en een buffet in roestvast staal, contrasteren met het materiaalgebruik van de oorspronkelijke architectuur. Oud en nieuw zijn nergens met elkaar verweven. Mocht het gebouw ooit een andere bestemming krijgen, dan kan de doos straffeloos worden verwijderd.
Zowel bioscoop Het Ketelhuis, waar drie bioscoopzalen in een bijna ruimtevullend apart volume worden ondergebracht, als de Espressofabriek kenmerkt zich door het grote en sterke gebaar. De objecten staan als een autonome sculptuur met inkepingen en uitstulpingen in de ruimte. De ingreep is helder: nergens wordt de bezoeker verleid met stilistische middelen. Niet door de ontwerper die uit is op effect, ook niet in het gebruik. Wat een gebruiker er ook mee doet, het concept blijft overeind.